Trong lịch sử ô tô, có một bài toán kỹ thuật nghe như chuyện đùa: làm ra chiếc xe chở được giỏ trứng qua cánh đồng vừa cày mà trứng vẫn nguyên lành. Đó là câu chuyện gắn với Citroën 2CV, chiếc xe nhỏ mang tham vọng rất đời thường.

Nói đến ô tô, người ta hay nghĩ đến công suất, tốc độ, khả năng tăng tốc hay những con số tiêu hao nhiên liệu. Nhưng thử đặt mình vào vị trí một người nông dân: xe chạy nhanh đến đâu cũng khó vui nếu đến chợ, giỏ trứng phía sau đã thành nguyên liệu làm món trứng tráng.

Với họ, độ êm có một cách kiểm tra rất cụ thể. Không cần tranh luận nhiều. Mở giỏ ra là biết.




Bài toán từ đường ra chợ

Năm 1936, Citroën khởi động dự án TPV, viết tắt của “Toute Petite Voiture”, nghĩa là chiếc xe rất nhỏ. Mục tiêu là tạo ra phương tiện đa dụng, tiết kiệm và vừa túi tiền của người có thu nhập thấp. Theo tài liệu lịch sử do hãng công bố, chiếc xe thử nghiệm có thể chở bốn người cùng 50 kg hành lý; yêu cầu về độ êm gắn với khả năng đưa một giỏ trứng qua cánh đồng mới cày mà không làm vỡ quả nào.

Nghe đơn giản, nhưng đây là kiểu yêu cầu khiến người thiết kế khó trả lời bằng những lời đẹp đẽ.

Một con đường bằng phẳng có thể che đi nhiều nhược điểm. Cánh đồng vừa cày thì chẳng chiều lòng ai. Còn trứng gà lại không biết nể thương hiệu hay thông cảm với công sức của phòng kỹ thuật.

Điều thú vị là người sử dụng không cần yêu cầu lò xo phải dài bao nhiêu, giảm chấn phải làm việc thế nào. Họ chỉ cần hàng hóa đến nơi nguyên vẹn. Phần chuyển mong muốn ấy thành một chiếc xe chạy được thuộc về các kỹ sư.




Êm đến mức người ngồi phải làm quen

Chiếc 2CV sau này nổi tiếng với hệ thống treo mềm, thích hợp với đường xấu. Nhưng đặc tính ấy cũng đem lại một cảm giác rất riêng: thân xe nghiêng rõ khi vào cua, khiến người mới ngồi cần thời gian làm quen. Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Đức, trong bài viết về lịch sử 2CV, ghi nhận cả độ êm lẫn đặc điểm nghiêng thân xe này.

Đến đây mới thấy nghề ô tô không dễ. Chăm cho giỏ trứng yên ổn rồi, vẫn còn phải chăm cảm giác của người ngồi bên cạnh.




Chiếc xe nhỏ, lời giải sống lâu

Citroën 2CV xuất hiện trước công chúng tại Triển lãm Ô tô Paris năm 1948. Đến khi kết thúc sản xuất năm 1990, tổng số xe xuất xưởng vượt năm triệu chiếc, tính cả phiên bản xe tải nhỏ. Một ý tưởng phục vụ nhu cầu bình dị đã có cuộc đời kéo dài hơn bốn thập niên.