Hầu như các sản phẩm phái sinh, thường bắt đầu khi lĩnh vực đó thành hình. Báo chí ô tô có một lý lẽ không giống ai. Nó xuất hiện khi chiếc ô tô còn chưa biết chắc rồi mình sẽ được gọi là gì.

Năm 1895, đường phố châu Âu vẫn là thế giới của xe ngựa. Những chiếc xe tự chạy bằng động cơ còn lạ lẫm đến mức người ta gọi chúng bằng đủ thứ tên: horseless carriage, cỗ xe không cần ngựa, motor carriage, xe có động cơ, rồi automobile carriage... Chính số đầu tiên của The Autocar cũng từng bàn xem rồi loại phương tiện mới này nên được gọi bằng cái tên nào.




Ngày 2/11/1895, tại Anh, The Autocar ra đời với một mục đích rất rõ: viết cho “những cỗ xe đường bộ được dẫn động bằng cơ khí”. Khi ấy ngành ô tô gần như còn chưa tồn tại theo nghĩa ngày nay. Nhưng những người làm tờ báo này đã nhìn thấy ở vài cỗ máy kỳ lạ đang lăn bánh trên đường một thế giới khác đang đến.

Chỉ trước đó ít ngày, tại Tunbridge Wells, khoảng 5.000 người đã kéo tới xem một cuộc trình diễn ô tô. Những chiếc Panhard và Peugeot công suất chỉ khoảng 3,5 mã lực chạy trước đám đông với tốc độ mà hôm nay một chiếc xe đạp điện cũng chẳng thấy có gì ghê gớm. Nhưng năm 1895, nhìn một chiếc xe tự chạy mà không có con ngựa nào kéo phía trước là chuyện đáng để bỏ tiền mua vé đi xem.

Cũng vào tháng 11 năm ấy, ở bên kia Đại Tây Dương, Mỹ xuất hiện The Horseless Age, cái tên nghe rất đúng với tâm trạng của thời đại: “Kỷ nguyên không còn ngựa kéo”.

Một tài liệu lịch sử ngành ô tô của Mỹ sau này ghi nhận The Horseless Age là tạp chí ô tô đầu tiên bằng tiếng Anh, số đầu ra tháng 11/1895. Trong chính số báo ấy đã có bài viết về chiếc xe do J.W. Lambert chế tạo.

Thế là gần như cùng một thời điểm, hai bên Đại Tây Dương đã có những tờ báo dành riêng cho một thứ phương tiện mà phần lớn chưa biết nó sinh ra để làm gì, đi về đâu.

Có lẽ điều thú vị nhất không nằm ở chuyện tờ nào “đầu tiên” hơn tờ nào vài ngày hay vài tuần.




The Autocar hay The Horseless Age trước hay sau không quan trọng, xét về tính báo chí truyền thông thì đúng là “siêu ý tưởng” vì hai tờ này xuất hiện trước khi ô tô được biết đến.

Những người viết báo khi ấy không có bảng thông số 0 đến 100 km/h, không có màn hình cảm ứng để chấm điểm, cũng chẳng có ADAS, pin 800 V hay câu chuyện xe điện đấu xe xăng.

Họ phải giải thích từ đầu rằng cái máy này chạy bằng gì, tại sao nó có thể tự chuyển động, mua xăng ở đâu, sạc điện thế nào và liệu thứ đồ chơi kỳ quặc của những người giàu có ấy có bao giờ thay được con ngựa hay không.

Thậm chí luật pháp cũng chưa biết nên đối xử với ô tô ra sao.

Tại Anh, trước đạo luật năm 1896, xe cơ giới bị giới hạn ở tốc độ rất thấp và còn phải có người đi phía trước để cảnh báo những người khác. Khi quy định này được nới bỏ, những người tiên phong đã tổ chức chuyến chạy từ London tới Brighton để ăn mừng cái mà họ gọi là cuộc “giải phóng” cho ô tô.

Nhìn lại mới thấy nghề báo ô tô có một lịch sử khá lạ kỳ.

Nhà báo không chỉ đứng ngoài ghi lại sự phát triển của chiếc xe. Ngay từ buổi đầu, họ còn là những người giải thích nó cho xã hội, tranh luận về nó và giúp người ta làm quen với một thứ công nghệ mới.

The Autocar từng viết trong số đầu rằng một phong trào mới cần được nuôi dưỡng bằng sự công khai và ánh sáng của dư luận. Hơn 130 năm sau, câu chuyện ấy vẫn không quá cũ. Ngày nay một chiếc xe mới vừa ra mắt vài phút, ảnh, thông số, video đã chạy khắp thế giới.