Nhiều người từng có cùng một trải nghiệm: chiếc xe đỗ ngoài trời chỉ một lúc, mở cửa bước vào đã thấy hơi nóng phả ra như lò nung. Ghế nóng rát, vô lăng khó cầm, taplo bỏng tay. Không ít người cho rằng đó là do xe cách nhiệt kém. Thực tế, phần lớn trường hợp không phải vậy. Đây là hiện tượng vật lý tự nhiên xảy ra với gần như mọi chiếc ô tô khi đỗ dưới nắng, chỉ khác nhau ở mức độ.

Bản chất của vấn đề nằm ở cách năng lượng mặt trời đi vào và bị giữ lại trong khoang xe. Ánh nắng gồm nhiều dạng bức xạ, trong đó có ánh sáng nhìn thấy được và tia hồng ngoại gần. Kính ô tô cho phép phần đáng kể năng lượng này xuyên qua. Khi đi vào cabin, năng lượng mặt trời chiếu lên taplo, ghế, vô lăng, tapi cửa, trần xe và sàn xe. Các bề mặt đó hấp thụ năng lượng rồi chuyển thành nhiệt.




Sau khi nóng lên, các vật liệu bên trong sẽ phát ngược nhiệt ra môi trường dưới dạng bức xạ hồng ngoại bước sóng dài. Tuy nhiên kính xe không cho phần nhiệt này thoát ra hiệu quả như lúc ánh nắng đi vào. Kết quả là nhiệt bị giữ lại trong khoang cabin. Đây chính là nguyên lý thường gọi là hiệu ứng nhà kính trên ô tô.

Không khí trong xe chỉ là phần biểu hiện bên ngoài. Điều đáng nói hơn là toàn bộ vật liệu nội thất đang trở thành các “khối tích nhiệt”. Taplo thường là nơi nóng nhất vì nằm ngay dưới kính lái, nhận bức xạ trực tiếp nhiều giờ. Nhựa taplo màu tối hấp thụ nhiệt mạnh, nên nhiệt độ bề mặt có thể vượt xa nhiệt độ không khí. Ghế da cũng thường nóng nhanh hơn ghế nỉ vì bề mặt hấp thụ nhiệt mạnh và tiếp xúc trực tiếp với cơ thể khiến người ngồi cảm nhận rõ hơn. Vô lăng có lõi kim loại bên trong nên sau khi hấp thụ nhiệt sẽ giữ nóng khá lâu.

Vì vậy, nhiều người mở cửa xe thấy nóng ngợp dù nhiệt độ ngoài trời chỉ khoảng hơn 30°C. Trong điều kiện nắng mạnh, cabin có thể cao hơn môi trường bên ngoài hàng chục độ C. Nhưng điều gây khó chịu nhất không phải chỉ là không khí nóng, mà là các bề mặt đang ở mức nhiệt rất cao.

Một yếu tố khác ít được chú ý là thể tích cabin xe tương đối nhỏ nhưng diện tích kính lại lớn. Nghĩa là xe nhận bức xạ mặt trời qua nhiều bề mặt trong khi không gian bên trong kín. Cabin lại gần như không có đối lưu tự nhiên khi xe đóng kín cửa. Không khí nóng không thoát đi, luồng gió mới không vào thay thế, khiến nhiệt bị “giam” bên trong.




Xe có cửa sổ trời lớn, kính panorama hoặc kính hông rộng thường thoáng mắt và đẹp, nhưng đồng thời tăng diện tích nhận bức xạ. Nếu hệ thống phim cách nhiệt hoặc kính kiểm soát nhiệt không đủ tốt, tải nhiệt sẽ tăng rõ rệt.

Màu nội thất cũng ảnh hưởng thực sự chứ không chỉ là cảm giác. Màu đen, nâu đậm hấp thụ nhiều năng lượng hơn màu kem, xám sáng. Nội thất sáng màu thường cho cảm giác mát hơn vì phản xạ bớt bức xạ nhiệt. Đây là lý do nhiều xe ở vùng khí hậu nóng chọn cabin tông sáng.

Giảm nóng cho xe không khó nếu hiểu nguyên lý. Tấm chắn nắng kính lái hiệu quả vì cắt bớt bức xạ vào khu vực taplo, nơi hấp thụ nhiệt mạnh nhất. Đỗ xe quay đuôi về hướng nắng gắt giúp giảm tải cho taplo và vô lăng. Mở toàn bộ cửa vài chục giây trước khi bật điều hòa giúp xả nhanh lớp không khí nóng tích tụ phía trên cabin. Khi bắt đầu chạy, nên dùng quạt gió lớn kết hợp lấy gió ngoài trong thời gian ngắn rồi chuyển sang tuần hoàn trong và làm lạnh sâu. Cách này thường hiệu quả hơn bật lạnh tối đa ngay từ đầu khi không khí siêu nóng vẫn còn bị giữ trong xe.

Nhiều người cho rằng xe nóng chứng tỏ xe kém chất lượng. Thực ra ngay cả xe sang, xe đắt tiền vẫn chịu cùng quy luật vật lý. Khác biệt nằm ở chất lượng kính, vật liệu cách nhiệt, màu nội thất, thiết kế thông gió và khả năng điều hòa xử lý nhiệt nhanh đến đâu.

Ô tô không tự sinh ra cái nóng đó. Mặt trời mới là nguồn năng lượng chính, còn cabin xe chỉ là nơi nhiệt bị giữ lại hiệu quả. Hiểu điều này giúp người dùng bớt khó chịu, biết cách sử dụng xe thông minh hơn, bảo vệ nội thất tốt hơn và giảm tải cho hệ thống điều hòa mỗi ngày.