Ngày 2/9/1975, Quảng trường Ba Đình, Hà Nội trở thành trung tâm của cả nước khi lễ duyệt binh trọng thể kỷ niệm 30 năm Quốc khánh được tổ chức. Đây là lần đầu tiên sau thắng lợi mùa xuân năm 1975, toàn dân tộc cùng chung một niềm vui trong hòa bình, thống nhất. Hình ảnh đoàn quân tiến qua lễ đài cùng sự xuất hiện của những chiếc xe mui trần ZIS-110B đã in đậm trong ký ức nhiều thế hệ.

Mẫu xe dẫn đầu đoàn diễu binh hôm ấy là ZIS-110B, biến thể mui trần của dòng limousine ZIS-110 do Liên Xô chế tạo. ZIS-110 vốn là chiếc xe biểu tượng của thập niên 1940–1950, dành riêng cho lãnh đạo cấp cao và các sự kiện nghi lễ. Xe được sản xuất gần như thủ công tại Nhà máy ZIS (Zavod Imeni Stalina) bên sông Moskva, có thể nhìn thấy từ Điện Kremlin, trung tâm quyền lực của Liên Xô.

ZIS-110 mang nhiều nét ảnh hưởng từ thiết kế Mỹ, đặc biệt là Packard Super Eight và Cadillac Series 62, nhưng vẫn giữ phong cách riêng với dáng dài gần 6 mét, lưới tản nhiệt dựng đứng, hốc bánh xe loe rộng cùng nhiều chi tiết mạ chrome dày dặn. Phiên bản mui trần 110B được sử dụng chủ yếu trong các buổi diễu hành quân sự và sự kiện quốc gia.




 “Trái tim” của ZIS-110B là khối động cơ I8 – 8 xi-lanh thẳng hàng, dung tích 6.0 lít, công suất 140 mã lực, kết hợp hộp số tay 3 cấp và dẫn động cầu sau. Với cấu hình này, xe có thể đạt vận tốc tối đa hơn 140 km/h – một con số ấn tượng cho thời kỳ hậu Thế chiến II.




Hệ thống phanh tang trống thủy lực trên cả bốn bánh, treo trước độc lập bằng lò xo cuộn và treo sau cầu cứng giúp xe vận hành ổn định, vừa phục vụ diễu hành chậm rãi, vừa đáp ứng được những chuyến đi xa.

Khoang nội thất ZIS-110B được hoàn thiện công phu: ghế bọc da, ốp gỗ trang trí, vô-lăng màu kem đồng bộ với bảng đồng hồ. Xe có nhiều tiện ích dành riêng cho lãnh đạo: lỗ thoát khí sưởi ở lưng ghế trước để giữ ấm chân cho hành khách hàng ghế sau, tay vịn mạ chrome có thể tháo rời, ghế phụ gập (jump seat) dành cho cận vệ.




Sự cầu kỳ này biến ZIS-110B không chỉ là phương tiện di chuyển, mà còn là “không gian quyền lực” trên bốn bánh xe.

Trong lễ duyệt binh 2/9/1975, chiếc ZIS-110B mui trần chở Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiến qua lễ đài đã tạo nên một trong những khoảnh khắc lịch sử đáng nhớ nhất. Ngoài ra, theo Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, Việt Nam từng tiếp nhận hai chiếc ZIS-115 bọc thép từ Liên Xô năm 1954, hiện đang được trưng bày tại Phủ Chủ tịch (HN-481) và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (HN-707).

Sự hiện diện của những chiếc limousine Liên Xô trong các sự kiện trọng đại không chỉ khẳng định quan hệ Việt – Xô thời kỳ đó, mà còn góp phần làm nên hình ảnh trang trọng, uy nghiêm trong mắt công chúng.